Kota Kinabalu: Kerajaan Sabah dan Jabatan Tanah dan Ukur diminta agar tidak meluluskan sebarang permohonan untuk mewartakan tanah yang dikemukakan oleh agensi kerajaan seperti Jabatan Perhutanan, Jabatan Perkhidmatan Veterinar, Jabatan Pengairan dan Saliran (JPS) serta agensi berkaitan tanpa terlebih dahulu mengambil kira kepentingan penduduk yang telah lama tinggal dan bergantung kepada kawasan berkenaan.
Aktivis sosial Robbin Banati berkata setiap cadangan pewartaan yang melibatkan kampung, tanah pertanian, penempatan tradisi atau kawasan yang mempunyai tuntutan tanah Hak Adat Anak Negeri (NCR) mesti dilaksanakan secara telus dan tidak seharusnya diputuskan semata-mata berdasarkan permohonan sesuatu agensi.
“Kami menggesa Pengarah Tanah dan Ukur supaya tidak meluluskan secara pentadbiran begitu sahaja sebarang permohonan pewartaan yang melibatkan kepentingan penduduk. Wakil penduduk yang terjejas mesti dipanggil dan diberi peluang untuk menjelaskan keadaan sebenar di lapangan.
“Antara wakil yang perlu dirujuk ialah ketua kampung, wakil penduduk, wakil Ketua Anak Negeri dan, paling penting, Ketua Daerah/Ketua Mahkamah Anak Negeri, bergantung kepada kawasan dan isu yang terlibat,” katanya dalam satu kenyataan di sini pada Rabu.
Robbin berkata langkah itu penting bagi mengelakkan kampung tradisi yang telah wujud sejak turun-temurun daripada tiba-tiba dimasukkan dalam kawasan yang diwartakan tanpa mengambil kira rumah, tanaman, tanah adat, kemudahan awam serta sejarah pendudukan masyarakat.
“Penduduk tidak seharusnya hanya mengetahui bahawa mereka telah kehilangan rumah atau sumber mata pencarian selepas sesuatu kawasan itu sudah diwartakan. Suara penduduk mesti didengar sebelum keputusan dibuat, bukan selepas semuanya dimuktamadkan.
“Selain itu, mendapatkan pandangan atau maklum balas penduduk juga dapat mengelakkan sebarang demonstrasi atau bantahan secara aman yang tidak diingini dilakukan oleh penduduk kampung,” katanya.
Robbin turut menggesa Jabatan Peguam Besar Negeri supaya meneliti aspek perundangan bagi sebarang cadangan peraturan atau pewartaan yang boleh mengikat atau memberi kesan buruk kepada anggota masyarakat.
“Undang-undang dan peraturan kerajaan sepatutnya melindungi rakyat, bukan menjadi alat untuk menyusahkan kehidupan mereka. Kuasa pegawai mesti mempunyai batas, dan setiap keputusan hendaklah berasaskan undang-undang, fakta di lapangan serta prinsip keadilan,” katanya.
Beliau menegaskan bahawa penduduk tidak menentang pembangunan atau kepentingan kerajaan, tetapi mahu hak dan kepentingan penduduk yang telah lama menetap serta masyarakat pribumi diambil kira sebelum sebarang pewartaan diluluskan.
“Tanah ini bukan sekadar kawasan yang tertera dalam pelan. Di atas tanah itu terdapat rumah, keluarga, tanaman, sejarah dan kehidupan masyarakat. Sebab itulah kami meminta kerajaan mengubah pendekatannya supaya suara rakyat didengar terlebih dahulu,” katanya.
